Weg met wegwerp: hoe Wongema het verschil maakt in Hornhuizen

In het Waddengebied zijn steeds meer ondernemers bezig met het terugdringen van wegwerpplastic in hun bedrijf. Binnen het programma Wad Gaat Om laten we zien hoe zij dat aanpakken. Ze bewijzen dat een bedrijfsvoering met minder wegwerpplastic écht kan – met slimme oplossingen, gewoon doen en liefde voor het Wad. Met elke keuze dragen ze bij aan het terugdringen van plasticvervuiling in en rond het Waddengebied. Vele ondernemers zijn al goed op weg, dat delen we graag. De stip op de horizon komt zo steeds dichterbij. Maak kennis met Belinda Huitema van Wongema uit Hornhuizen.

Van spijkers tot servies: duurzaamheid met de paplepel

Wongema in Hornhuizen is alles in één: herberg, dorpscafé, werkplek, culturele broedplaats én toevluchtsoord. Belinda Huitema is er de drijvende kracht achter de huishouding, administratie en inkoop. En duurzaamheid? Die zit bij haar in het bloed. “Mijn pake sloeg spijkers recht voor hergebruik,” vertelt ze. “Wij verzamelden thuis alles wat hergebruikt kon worden. Dat zit zó in mij, ik kan niet anders”.

Wat Belinda het meest raakt, is hoe achteloos mensen dingen weggooien. “Ik kan me echt verbazen hoe makkelijk dat gaat. En dat het dan ook nog in de natuur terechtkomt… dat vind ik zó erg.” Voor haar is het helder: “We hebben de aarde in bruikleen van onze kinderen. Daar hoeven wij geen bende van te maken”.

Waarom alles in één bak niet meer van deze tijd is

Toen Belinda bij Wongema aan de slag ging, viel het haar op dat al het afval in één container belandde. “Als ondernemer krijg je standaard alleen een container voor restafval – zonder mogelijkheid om gescheiden in te leveren.” Dat moest anders. Ze plaatste zelf een gft-container en ging op zoek naar oplossingen. Via de gemeente kwam ze bij afvalgoedgeregeld.nl terecht – een regeling waarmee ondernemers gratis hun verpakkingsafval, glas en drankkartons kunnen laten ophalen. “Dat was echt een eyeopener. Dankzij die extra containers werd ons restafval gehalveerd. Goed voor het milieu én het scheelt in de kosten.”

Belinda zou graag zien dat gemeenten actiever meedenken met ondernemers die bewust willen omgaan met hun afvalstromen. “Waarom bieden ze niet standaard gescheiden inzameling aan? Juist in een gebied als dit zou je verwachten dat daar al lang op ingezet wordt.”

Elke stap telt

Bij Wongema is geen maatregel te klein – alles telt:

• Schoonmaak: van een fles schoonmaakmiddel per week naar één fles per jaar. Alles wordt aangelengd met water in herbruikbare spuitflessen. Sanitair maken ze schoon met azijn, groene zeep en een stoomreiniger. En binnenkort stappen ze over op probiotisch schoonmaken.
• Afwasmiddel: in pompflesjes om te doseren.
• Geen afvalzakken meer in de prullenbakken. Broodzakken worden hergebruikt als afvalzakjes.
• Bewust inkopen zonder onnodig plastic: zoveel mogelijk losse producten, zoals losse appels en eten van de boerderijwinkel. “Ik koop bewust niks dat voorverpakt is in plastic.”
• Zuivel in glazen flessen in plaats van plastic.
• Pindakaas in grote emmers, waarmee ze potjes bijvullen. De emmers worden hergebruikt als doggy bags. Zo zorgen we ook voor minder voedselverspilling.
• Servies? Alleen maar kringloopservies.
• Schoonmaakmiddelen? Niet chemisch. “Wat ik gebruik, ruikt net zo fris, maar is niet giftig.”
• Vriezerproducten? Die gaan in herbruikbare ziplocks.
• Inkoop: binnen een straal van 5 km. Groente van de Eemstuin, meel van lokale boeren, zaden en kruiden in papieren zakken, Waldfarming levert ook in papier.

Wat ging lastig – en wat werkte wel?

De grootste uitdaging? De toeleveranciers. “Bestel je tien pakken meel bij de groothandel, zitten ze in een plastic seal. Net als blikken of frisdrankflessen. Zelfs bij biologische leveranciers krijg je walnoten en rozijnen in plastic.” En dan moet je kiezen tussen houdbaarheid en verpakkingsmateriaal.

Soms voelt het alsof je tegen de stroom in werkt. “Dan denk ik: waar bén ik mee bezig?” Maar Belinda houdt vol. “Ik recycle tomatenblikken, haal het papier eraf, bodem eruit, blik plat en naar de oudijzerboer. Kost wat tijd, maar levert ook geld op. Een zak met waxinelichthoudertjes bracht laatst 18 euro op.” Dat is win-win.

Wat merken ze ervan?

Bezoekers zijn verrast – en positief. Geen papieren handdoekjes, maar gewoon handdoeken. Geen standaard menukaart, maar ‘eten wat de pot schaft’, met wat er die dag van het land komt. “De kok zei laatst: ‘ik leer eindelijk wat seizoengroenten zijn, omdat ze dan het lekkerst zijn’.”

Wongema werkt met jonge mensen en leert ze opnieuw kijken naar voeding, seizoenen en herkomst. Mandarijnen en sinaasappels zijn taboe – die groeien niet hier. Kool in de winter, appels uit het dorp via de dorpsapp. “Wie heeft er appels?” zet Belinda dan in de dorpsapp – en er wordt geleverd. En voedselverspilling? “We maken soep van de restjes van gisteren. Humus van kikkererwten die over waren. En ons gebak is altijd zelfgemaakt.”

Drie tips van Belinda

1. Begin met afval scheiden
   Een eigen gft-bak en een pd-container – een rolcontainer speciaal voor plastic en drankkartons – kunnen je restafval flink terugdringen. Het scheelt afval, kosten én je draagt bij aan minder plasticvervuiling.
2. Schoonmaken kan écht anders
   Met azijn, groene zeep en herbruikbare spuitflessen maak je alles net zo schoon – zonder chemische middelen én zonder al die plastic schoonmaakflessen. Bij Wongema gingen ze van één fles per week naar één per jaar.
3. Denk anders over inkopen.
   Koop lokaal, onverpakt en in bulk. Zo voorkom je onnodige verpakkingen én bouw je aan een band met je omgeving.

Ambassadeur voor een Wad zonder plasticvervuiling

Belinda is een ambassadeur pur sang. “Soms noemen collega’s me gekscherend de afvalpolitie, maar ik doe dit niet voor mezelf. We moeten met z’n allen beter zorgen voor het Wad. Dit is onze plek – laten we er dan ook als goed gastheer en gastvrouw mee omgaan.”

Ook jouw bedrijf kan het verschil maken

Wil jij als ondernemer ook stappen zetten richting een bedrijfsvoering met minder wegwerpplastic? Volg Wad Gaat Om en ontdek hoe ondernemers als Wongema de weg wijzen naar een schoner Wad – stap voor stap, elke dag een beetje beter. Meedoen of meer weten? Kijk op www.wadgaatom.nl of mail naar info@wadgaatom.nl.