Hoe Noria plasticvervuiling bij de bron aanpakt met slimme monitoring

Binnen route 4 van Wad Gaat Om wordt hard gewerkt aan het aanpakken van plasticvervuiling bij de bron. In dit werkpakket wordt in kaart gebracht hoeveel plastic via de binnenwateren – zoals rivieren, kanalen, sloten en kleinere waterlopen – richting de Waddenzee stroomt en waar deze vervuiling precies vandaan komt. Projectpartner Noria speelt hierin een belangrijke rol. Dit artikel licht toe wat Noria binnen het project doet, welke metingen en bemonsteringen zijn uitgevoerd, wat de eerste bevindingen zijn en waarom deze inzichten zo belangrijk zijn voor het Waddengebied.

Dit artikel is geschreven op basis van een interview met Arnoud van der Vaart van Noria.

Wie is Noria?

Noria is een tech-scale-up uit Delft die zich inzet voor het behoud van de natuurlijke schoonheid van wateren. Met slimme technologie, pragmatisch onderzoek en datagedreven inzichten richt het bedrijf zich op het begrijpen, verminderen en voorkomen van bronvervuiling. Binnen Wad Gaat Om brengt Noria deze expertise in, passend bij de complexe dynamiek van de Waddenzee: een gebied dat vraagt om nauwkeurige monitoring en doordachte bescherming.

Wat Noria doet binnen Wad Gaat Om

Binnen het project voert Noria verschillende onderzoeken en metingen uit om de plasticstromen beter te begrijpen. Zij richten zich onder andere op:

• het monitoren van drijvend afval met camera’s die via AI automatisch detecteren hoeveel afval voorbij drijft;
• het verzamelen van plasticmonsters op locaties waar veel afval wordt gesignaleerd;
• het tellen en classificeren van plastic dat door het water stroomt via de binnenwateren, inclusief het analyseren van vermoedelijke herkomst;
• het verzamelen van aanvullende gegevens, zoals informatie over weer, stroming en afval-hotspots, om beter te begrijpen hoe afval zich verplaatst.

Monitoring van drijvend afval

Op bruggen en bij gemalen plaatst Noria camera’s die meerdere uren per dag beelden verzamelen. Dankzij AI kunnen deze beelden nauwkeurig worden geanalyseerd, zodat duidelijk wordt hoeveel afval richting de Waddenzee drijft. Deze monitoring vindt plaats op minimaal drie belangrijke wateruitgangen van de binnenwateren die uitmonden in het Waddengebied.

Het gaat hierbij vooral om drijvend afval zoals blikjes, flesjes, sigarettenfilters en folies.

Microplastics bemonsteren met de MicroSampler

Met de MicroSampler van Noria worden microplastics bemonsterd volgens een vast onderzoeksprotocol. De verzamelde monsters worden geanalyseerd in het laboratorium van projectpartner NHL Stenden. De resultaten geven inzicht in de concentratie microplastics in het water van de binnenwateren.

Metingen naar gedrag en route van plastics

Om te onderzoeken hoe plastic zich door binnenwateren richting de Waddenzee verplaatst, zet Noria onder andere GPS-sensoren in die vergelijkbaar drijven als plastic flesjes. Hierbij wordt onder meer gekeken naar:

• of afval direct richting de Waddenzee drijft;
• of het onderweg blijft hangen in riet of stortsteen langs de oevers;
• welke invloed wind en stroming hebben op de verplaatsing.

Deze inzichten helpen om gerichte maatregelen te ontwikkelen.

Analyse van afvalsoorten

Noria analyseert daarnaast welke soorten afval het meest voorkomen. Dit proces verloopt grotendeels (semi)automatisch:

1. afval uit vangsystemen of uit het water wordt gescheiden van organisch materiaal;
2. het materiaal wordt via een lopende band geleid;
3. een camera registreert het afval;
4. AI analyseert de beelden en classificeert de afvalsoorten.

Deze aanpak levert objectieve inzichten op en vormt een belangrijke basis voor een effectieve en onderbouwde bronaanpak.

Eerste bevindingen van Noria

De eerste resultaten komen voort uit het project Stop plastic van Stad naar Wad (2021–2024). Dit project geldt als een voorloper van de werkzaamheden binnen Wad Gaat Om en vormt een van de pijlers onder de huidige aanpak. De bevindingen uit dit project zijn uitgewerkt tot concrete handelingsperspectieven voor het Waddengebied.

Belangrijke handelingsperspectieven

• Voorkomen bij de bron: Een groot deel van het plastic vindt zijn oorsprong in stedelijke of drukbezochte gebieden. Het is daarom het meest effectief om te voorkomen dat afval op deze plekken in het water terechtkomt, of om dicht bij de bron vangsystemen te plaatsen.
• Gerichte afvang op hotspots: Door vangsystemen te plaatsen op locaties waar plastic zich ophoopt, kan afval vroegtijdig en efficiënt worden verwijderd.
• Datagedreven monitoring: AI-camera’s, GPS-tracking en meetcampagnes zorgen voor continu inzicht in de binnenwateren. Dit is essentieel, omdat plasticstromen sterk variëren per dag, per getij en per seizoen.
• Maatregelen afstemmen op soort en hoeveelheid afval: Inzichten in de meest voorkomende afvaltypen helpen om preventieve maatregelen gerichter te ontwikkelen en toe te passen.
• Uitrollen naar andere regio’s: De aanpak in Groningen kan verder worden doorontwikkeld en toegepast in andere delen van het Waddengebied, met aandacht voor lokale omstandigheden.

Deze aanpak wordt inmiddels al breder gebruikt. Zo lopen er ook:

• het Friese project Gjin Plestik nei ús Waad (2024–2027);
• het Europese project TREASURE in Noord-Holland (2023–2026).

De inzichten uit deze projecten vormen, net als Stop plastic van Stad naar Wad, een belangrijke basis voor de werkzaamheden binnen Wad Gaat Om. De volledige eindrapportage van Stop plastic van Stad naar Wad download je hier:

Waarom deze metingen belangrijk zijn

De Waddenzee is een kwetsbaar Werelderfgoedgebied. Om dit gebied goed te beschermen, is inzicht cruciaal: waar komt afval vandaan, wanneer bereikt het het gebied en welke maatregelen zijn het meest effectief?

De metingen en analyses van Noria binnen het project leveren waardevolle bijdragen. Ze:

• verschaffen objectieve data voor beleid, maatregelen en investeringen;
• ondersteunen het verminderen van bronvervuiling door gerichte adviezen;
• dragen bij aan een gezond ecosysteem;
• laten zien waar monitoring en afvangsystemen de meeste impact kunnen hebben.