Judith Ogink: van plasticvervuiling naar gedragsverandering en circulaire oplossingen

Plastic hoort niet thuis in de natuur – al helemaal niet in een kwetsbaar gebied als het Wad. Toch kom je het overal tegen: op het strand, tussen de duinen, in havens en zelfs op plekken waar je het totaal niet verwacht. Judith Ogink, Onderzoeker Circulair Plastics bij NHL Stenden Hogeschool, werkt binnen het programma Wad Gaat Om aan een innovatieve aanpak om plasticvervuiling bij de bron aan te pakken. Niet alleen door gedrag te veranderen, maar ook door van afval iets waardevols te maken.

The Plastic Soup Experience: inzicht, interventie en innovatie

Judiths project heet The Plastic Soup Experience. Binnen dit project onderzoekt ze twee sporen: hoe mensen gestimuleerd kunnen worden om minder wegwerpplastic te gebruiken zodat er minder afval is, én hoe je dat afval kunt omzetten in waardevolle producten. Ze doet dit in nauwe samenwerking met Stayokay Terschelling, waar schoolgroepen op kamp komen. Het project combineert gedragswetenschappelijk onderzoek, educatie én circulaire productontwikkeling. Scholieren worden niet alleen gestimuleerd herbruikbare verpakkingen te gebruiken, maar maakten ook hun eigen filmpjes om bewustwording te vergroten.

The Plastic Soup Experience laat zien dat gedragsverandering pas echt werkt als je mensen erbij betrekt – en dat afval pas echt verdwijnt als je het een nieuwe waarde geeft.

Onderdeel van Wad Gaat Om

Het project is onderdeel van Wad Gaat Om, een breed samenwerkingsprogramma dat zich richt op een Waddengebied vrij van plasticvervuiling. Judith werkt binnen werkpakket 1B, dat focust op preventie en hergebruik. Samen met lokale jutters onderzoekt ze hoe gejut plastic op een hoogwaardige manier kan worden verwerkt. In de toekomst wil ze ondernemers, hotelgasten en ontwerpers verder betrekken bij de ontwikkeling van circulaire oplossingen.

Door zich te richten op één concrete gedraging – het vermijden van single-use plastics – draagt Judith bij aan de systeemverandering die Wad Gaat Om beoogt.

Slimme interventies, zichtbare effecten

Samen met Stayokay keek Judith naar de grootste bronnen van plasticgebruik. Eén daarvan: de lunchpakketten. Door leerlingen vooraf beter te informeren, wegwerpverpakkingen op locatie niet meer aan te bieden en duidelijk te communiceren bij tappunten, werd de hoeveelheid plastic drastisch verminderd. “Het werkt als je consistent bent. Geen zakjes, geen pakjes, en geen alternatieven aanbieden helpt enorm,” aldus Judith.

In Judith’s project is dit radicaal aangepakt:

• Scholen ontvangen nu vooraf een duidelijke paklijst waarop staat dat leerlingen een eigen hervulbare waterfles én een broodtrommel moeten meenemen.
• Cruciaal: deze lijst wordt ook actief doorgenomen met de docenten tijdens een belronde voorafgaand aan het verblijf. Pas dan beklijft de boodschap.
• Op locatie zijn geen plastic alternatieven meer beschikbaar. Er zijn tappunten met communicatie over zelf bijvullen, en het lunchbuffet wijst op het gebruik van je eigen bakje.

Deze ingrepen hebben geleid tot zichtbaar minder afval én tot een bewustere houding bij leerlingen. “Je ziet dat het werkt zodra je alle schakels – school, locatie én kind – meeneemt,” zegt Judith.

Van zwerfafval naar bruikbaar product

Het project kijkt ook naar de vraag: wat kunnen we met het afval dat er wél ligt? In samenwerking met het Recycle Lab in Leeuwarden en de Hanzehogeschool wordt geëxperimenteerd met spuitgiettechnieken. Het doel is producten te maken van strandplastic die gedrag positief beïnvloeden, zónder nieuwe vervuiling te veroorzaken.

Een trui van gerecycled plastic klinkt mooi, maar laat ook microplastics los. Daarom zoekt Judith naar écht circulaire toepassingen – producten die helpen het probleem bij de wortel aan te pakken.

Op weg naar opschaling

Judith blijft niet stilzitten. Nu het concept werkt op Terschelling, gaat ze kijken of deze aanpak ook toepasbaar is bij een andere vestiging van Stayokay. Daarnaast wil ze haar onderzoek uitbreiden naar andere doelgroepen. Zo kan de aanpak verbreed worden van schoolklassen naar bijvoorbeeld toeristen, gezinnen of organisaties.

Daarbij blijft de centrale vraag: hoe maken we het voor iedereen makkelijker én aantrekkelijker om geen plastic achter te laten?

Wil jij ook bijdragen aan een Wad vrij van plasticvervuiling?

Judiths onderzoek laat zien dat elke actie telt – van het meenemen van je eigen fles tot het bewust kiezen voor minder plastic onderweg. Doe je mee met een lokale jutactie of informeer eens naar circulaire producten bij jouw verblijf? Samen maken we het verschil.

Meer weten of zelf aan de slag? Kijk op www.wadgaatom.nl en ontdek hoe jij kunt bijdragen.